9o Κοινωνιολογικό Δοκίμιο: Βασικά γνωστικά λάθη στις ανθρώπινες σχέσεις

   Στο σημερινό κείμενο, θα αρχίσω όπως συχνά συνηθίζω, ορμώμενος από μία θεωρία κάποιου επιστήμονα/διανοητή. Αυτή τη φορά, αυτή την ιδιότητα του άτυπου "συνεργάτη" μου θα έχει ο Άλμπερτ Έλλις. Πρόκειται για έναν πολύ σπουδαίο ψυχολογόγο του προηγούμενου αιώνα, ο οποίος θεμελίωσε μία ιδιαίτερη κατεύθυνση της ψυχοθεραπείας, της λογικο-θυμικής θεραπείας. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση, η οποία συμπτωματικά είναι εκείνη με την οποία ταυτίζομαι κι εγώ προσωπικά, βασίζεται στην ιδέα ότι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα πράγματα έχει τεράστια σημασία κι ίσως κι ακόμα σημαντικότερο ρόλο κι από τα ίδια τα πράγματα(τα γεγονότα) στο πώς νοιώθουν, πώς σκέφτονται, πώς δρουν. Θεμέλιο λίθο της προσέγγισης του Έλλις ήταν οι "παράλογες αντιλήψεις" που σύμφωνα με τον ίδιο έχουν οι άνθρωποι. Οι συγκεκριμένες αντιλήψεις, 12 στον αριθμό, ευθύνονται για τα περισσότερα λάθη στα οποία υποπίπτουν οι άνθρωποι και για την αδυναμία τους να ευτυχήσουν. Με το σημερινό μου κείμενο θα επιχειρήσω να κάνω κάτι παρόμοιο με τον Έλλις, με διαφορά όμως ότι εγώ δεν θα μιλήσω για γενικές παράλογες αντιλήψεις, για τη ζωή, αλλά για πιο συγκεκριμένες, εστιάζοντας στο θέμα των σχέσεων και της αλληλεπίδρασής μας με τους άλλους. Αυτές τις παράλογες αντιλήψεις τις έχω εντοπίσει στον εαυτό μου, στα άτομα με τα οποία συναναστρέφομαι και ακόμα και σε άτομα με τα οποία δεν έχω επαφή αλλά ήμουν/είμαι σε θέση να παρακολουθώ, έστω κι από μία απόσταση, τη συμπεριφορά τους. Φυσικά, κάτι φαινομενικά αυτονόητο, αλλά που για σιγουριά θα διευκρινίσω προκαταβολικά, είναι ότι δεν υποπίπτουν όλοι οι άνθρωποι σε όλα αυτά τα σφάλματα. Κάποιοι θα υποπίπτουν σε όλα, κάποιοι σε κανένα κι οι περισσότεροι βρίσκονται μάλλον κάπου στη μέση.

8ο Κοινωνιολογικό Δοκίμιο: Η επικράτηση της εξουσιαστικής βίας στο σύγχρονο κόσμο&ο αντίκτυπός της στην ψυχολογία των ανθρώπων

   "Η πρώτη κραυγή του ανθρώπου είναι κλάμα. Αποκεί και πέρα οι άνθρωποι ή παραμένουν άνθρωποι και κλαίνε, ή γίνονται τέρατα και κάνουν τους άλλους να κλαίνε". Η παραπάνω ρήση ανήκει στον Μενέλαο Λουντέμη. Μου ήρθε πρόσφατα στο μυαλό, με αφορμή κάποια πράγματα που συνειδητοποίησα, οπότε θεώρησα καλό να ξεκινήσω την σημερινή μου ανάρτηση με αυτήν. Με τη συγκεκριμένη μου ανάρτηση, η οποία θα έχει πιθανότατα συνέχεια και με ένα δεύτερο μέρος, θα επιχειρήσω να εντρυφήσω στις πιο "σκοτεινές" πλευρές της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης.

 

26ο Φιλοσοφικό(Λογικό) Δοκίμιο: Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός, όπου υπάρχει καπνός δεν υπάρχει και φωτιά

   Διαβάζοντας το σημερινό κείμενο, κάποιος θα πρέπει να προσέχει ώστε να μην παραπλανηθεί από τον τίτλο. Ο σκοπός μου δεν είναι, φυσικά, να αναφέρω παροιμίες. Είναι να εξετάσω τη βαθύτερη ουσία των δύο παροιμιών, τις οποίες αναφέρω στον τίτλο(:"Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός"&"Όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά"), ώστε να κάνω κάποιες επισημάνσεις. Ένα ακόμα ρητό, στο οποίο θα αναφερθώ, είναι το "ου κρίνεις εξ'ιδίων τα αλλότρια". Κάποιος με καλή παρατηρητικότητα και αντίληψη λογικά καταλαβαίνει την ομοιότητα αυτών των ρητών, η οποία μπορούμε να πούμε, σε μια πρώτη φάση, ότι είναι η διάκριση(ή μη:αυτό ισχύει στο "όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά") του φαίνεσθαι και του είναι. Και, σε μια δεύτερη φάση, όχι και τόσο εμφανή στις παροιμίες του τίτλου, η εφαρμογή αυτής στο πλαίσιο των διαπροσωπικών σχέσεων.
 

13ο Ψυχολογικό Δοκίμιο: Η αρχή της εξισορρόπησης στις ανθρώπινες σχέσεις

   Πριν αρκετά χρόνια, με το 4ο φιλοσοφικό(-λογικό) δοκίμιό μου, είχα αναφερθεί στην αξία του μέτρου. Είχα τονίσει πόσο σημαντικό είναι να να υπάρχει μέτρο στις διάφορες σκέψεις και πράξεις μας και είχα αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι, για να τηρούμε το μέτρο, χρειάζεται να διαθέτουμε κριτική ικανότητα(για να το εντοπίζουμε) κι αυτοέλεγχο(για να μην παρασυρόμαστε). Στο σημερινό κείμενο θα ήθελα να επεκτείνω τη θεώρηση για τη σχέση του ανθρώπου με την αξία του μέτρου, καθώς και να την αναπτύξω προς ένα πιο κοινωνικό πρίσμα. Δεδομένου αυτού, το παρόν κείμενο θα μπορούσε να είναι και κοινωνιολογικό, αλλά το κατατάσσω στα ψυχολογικά γιατί όσα θα αναφέρω αφορούν περισσότερο ατομικές γνωστικές διεργασίες, παρά κοινωνικές. Όσον αφορά, ωστόσο, το κοινωνικό πρίσμα, το οποίο ανέφερα, θα σας παραπέμψω σε ένα άλλο κείμενό μου. Αυτό είναι το 5ο ψυχολογικό, με τίτλο "Quo modo tabula scribitur/scripta est"(="Πώς γράφεται ο πίνακας"). Σε εκείνο το κείμενο είχα επιχειρήσει να εκθέσω το πώς διαμορφώνεται η προσωπικότητα του κάθε ατόμου, παρομοιάζοντας τους διάφορους τρόπους με "μολύβια" που γράφουν πάνω στον λευκό, όταν γεννιόμαστε, πίνακα της προσωπικότητάς μας(Tabula Rasa). Το δεύτερο "μολύβι", στο οποίο είχα τότε αναφερθεί, είναι το "μολύβι του ανθρώπινου περιβάλλοντος". Είχα πει λοιπόν ότι οι άνθρωποι, με τους οποίους ερχόμαστε σε επαφή, μας τραβάνε αργά(ανάλογα με το πόσο σημαντικοί είναι για μας και πόσο χρόνο περνάμε μαζί) και σταθερά προς το μέρος τους, με αποτέλεσμα σταδιακά να τους μοιάζουμε, ενώ το ίδιο κάνουμε και μεις σε εκείνους, ούτως ώστε να επιδιώκουμε ασυνείδητα να συναντηθούμε τελικά σε ένα μέσο σημείο. Σήμερα λοιπόν στοχεύω στο να δώσω μια επιπλέον διάσταση αυτής της άποψης, την οποία θα ονομάσω αρχή της εξισορρόπησης, και να τη σχετίσω και με την αρχή του μέτρου.

25ο Φιλοσοφικό(Λογικό) Δοκίμιο: Η κανονικότητα που διέπει τη ζωή μας

   Λίγο πριν ολοκληρώσω το προηγούμενο δοκίμιο(1ο συνδυαστικό), είχα κάνει μια αναφορά στο ότι τα αποτελέσματα κάποιων πράξεων καταδεικνύουν αν αυτές ήταν σωστές ή όχι, αφού, σε γενικές γραμμές, όταν πράττεις σωστά έχεις και το ανάλογο αποτέλεσμα. Είχα αφήσει βέβαια ένα παραθυράκι, αυτό της τύχης, στο οποίο είχα δεσμευτεί να αναφερθώ στη συνέχεια. Σήμερα, λοιπόν, τα θέματα με τα οποία θα ασχοληθώ είναι αυτά τα δύο, η κανονικότητα(=σωστή πράξη οδηγεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα κι αντίστροφα) κι η τύχη.

1ο Συνδυαστικό Δοκίμιο: Η σταγόνα της υποκειμενικής κρίσης στον ωκεανό της αντικειμενικής αλήθειας

   Το σημερινό κείμενο αποτελεί μία απόπειρα αποβελτίωσης και συμπλήρωσης τεσσάρων άλλων κειμένων(1*). Αυτό σημαίνει ότι θα προσπαθήσω, μέσα από αυτό το κείμενο, να θεμελιώσω τις ιδέες που εξέφρασα στα άλλα 4, να τις επεκτείνω κι εν τέλει να τις ενώσω ώστε να βγει ένα ενιαίο νόημα, που θα πηγάζει από όλα. Όσον αφορά το θέμα αυτό καθεαυτό, αφορά την ύπαρξη ή μη αντικειμενικής αλήθειας, το πώς εμείς οι άνθρωποι την αντιλαμβανόμαστε και το πώς αυτή η αντίληψη ή μη της αντικειμενικής αλήθειας επηρεάζει τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους. Όπως λοιπόν μπορεί να παρατηρήσει κάποιος, υπάρχει στο κείμενο αυτό ένας συνδυασμός φιλοσοφίας-ψυχολογίας-κοινωνιολογίας, εξ'ου και συνδυαστικό.

24ο Φιλοσοφικό(Λογικό) Δοκίμιο:Η ανάγκη για ημίμετρα στα ημίμετρα

          Πριν από ενάμιση χρόνο περίπου, είχα γράψει το 9ο ψυχολογικό δοκίμιο με τίτλο "Σκοποί κι Αυτοσκοποί". Στο συγκεκριμένο κείμενο είχα κάνει ένα διαχωρισμό. Είχα αναφέρει πώς κάποιοι δευτερεύοντες στόχοι, αρκετά διαφορετικοί κάποιες φορές με τους πρωτεύοντες, μπορούν να αναχθούν τελικά οι ίδιοι σε πρωτεύοντες, μέσω μιας λάθος ερμηνείας των χαρακτηριστικών τους από το άτομο. Πώς μπορούν οι άνθρωποι να εστιάσουν στα κάποια κοινά στοιχεία πρωτεύοντα και δευτερεύοντα στόχου, ώστε να θεωρήσουν ότι ο δευτερεύοντας είναι το ίδιο, αρκετά συχνά ακόμα κι ανώτερος ποιοτικά από τον πρωτεύοντα. Το σημερινό μου κείμενο θα βασίζεται σε μία παρόμοια αρχή. Θα επιχειρήσω να πραγματευτώ το πώς μπορεί γενικά κάτι, που απλά έχει μερικά από τα χαρακτηριστικά της τελειότητας, να γίνει τελικά αυτό με το οποίο το άτομο είτε απλά θα συμβιβαστεί, είτε κι αυτό που τελικά θα επιζητά.